अहिलेको बहस प्रगतिशील समाजवादी व्यवस्था स्थापना गर्न

जेठ २५ गते,

पूँजीवादीले सुरू गरेको बहस
आज विश्व अर्थतन्त्रमा ठूलो बहस सिर्जना भएको छ । विगतमा युरोपियन देशहरुमा आएका आर्थिक मन्दीपछि एउटा नयाँ वहस सुरु भएको छ । त्यो वहसले पुँजीवादीको असफलताको घोषणा गरेको छ । पूँजीवादको असफलतासँगै आज विश्वमा समाजवादी व्यवस्थाभित्र कसरी जाने भन्ने वहस सुरु भएको छ ।

अहिले विश्वमा प्रगतिशिल पूँजीवादको चर्चा सुरु भएको छ । यो केवल समाजवादीले गरेको चर्चा मात्रै होइन । जसले विश्व वैंकको नेतृत्व गरेका थिए, जो पुँजीवादका प्रखर प्रवक्ता थिए तिनैले आज प्रगतिशिल पूँजीवादको बहस चलाएका छन् ।

नेपालको सन्दर्भमा समाजवादको बहस
यो सन्दर्भमा हामी नेपालमा पनि बहस गर्न आवश्यक छ । हामीले संविधानमा पनि सबै मिलेर समाजवाद भन्ने व्यवस्थालाई स्वीकार गरेका छौं । यद्दपी समाजवादको अर्थ लगाउँदै जाँदा केहि मतभिन्नता भने पक्कै होलान् । तर, पनि हामी समाजवादी व्यवस्थालाई स्वीकार गरेका छौं । अब हाम्रो बहस समाजवादमा पुग्नको लागि कसरी अगाडि बढ्ने भन्ने छ ।

समाजवादमा पुग्नको लागि प्रगतिशिल उत्पादक शक्तिहरुको विकास कसरी गर्ने भन्ने छ । प्रगतिशिल उत्पादक शक्तिहरुको विकास नगरीकन, उत्पादनका साधनहरुमा जनताको स्वामित्व स्थापित नगरिकन हामी अगाडि जान सक्दैनौं ।

बजेटले आत्मसाथ गरेको नारा
अहिले घोषणा भएको ०७६र०७७ को बजेटले जुन विषयलाई उठाएको छ, त्यसलाई अलि गम्भिरतापूर्वक लिन आवश्यक हुन्छ । बजेटले अतिकम विकसित राष्ट्रबाट विकासोन्मुख, विकाससिल र एउटा मध्यम स्तरको विकसित राष्ट्र बनाउने लक्ष्य राखेको देखिन्छ । नारामा पनि ‘समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली’ भनिएको छ । यसले वस्तुत सामाजिक न्यायलाई कार्यान्वयन गर्ने कुरालाई जोड दिएको देखिन्छ । उत्पादक शक्तिहरुको विकास गर्दै राष्ट्रिय पूँजीको निर्माण गर्ने कुरालाई जोड दिएको छ । यी सरकारात्मक कुराहरुलाई हामी सकारात्मक ढंगबाट लिन आवश्यक छ ।

हामी परम्परागत रुपमा, यान्त्रिक रुपमा हामी प्रतिपक्ष र सत्तापक्षका नाममा बेला–बेला प्रस्तुत हुन खोजेको देखिन्छ । सत्तापक्षले गल्ती हुँदा पनि समर्थन गर्नुपर्ने अनि प्रतिपक्षले सहि हुँदा पनि विरोध गर्नुपर्ने परम्पराले राष्ट्र बन्दैन । राष्ट्र बनाउने हो भने गलतलाई गतल भन्नुपर्छ । अनि सहिलाई सहि भन्न सक्नुपर्छ । यो प्रतिपक्ष र सत्तापक्षको प्रश्न पनि होइन । यो राष्ट्रको प्रश्न हो । जनताको प्रश्न हो । राष्ट्रको समृद्धिको प्रश्न भएको हुनाले कमिलाई प्रष्टसँग देखाउने अनि सहिलाई आत्मसाथ गर्न आवश्यक छ ।

खर्च पद्धति
चालु खर्च बढ्दै जाने अनि पुँजीगत खर्च घट्दै जाने जुन समस्या देखिएको छ त्यसलाई गम्भिरतापूर्वक लिनुपर्छ । चालु खर्च के गर्दा घट्न सक्छ रु कसरी चालु खर्च कम गरेर पूँजीगत खर्च बृद्धि गर्ने भन्ने विषयमा छलफल हुन आवश्यक छ ।

परम्परागत रुपमा भएको संरचना र खर्चको विन्यास गर्ने तौर तरिकालाई बुझ्न आवश्यक देखिन्छ । आत्मनिर्भता विकास गर्ने खालका कार्यक्रमहरु ल्याउन आवश्यक छ । कृषिलाई आत्मनिर्भर बनाउने गरि कार्यक्रम ल्याउन आवश्यक छ । यसले पूँजीगत खर्च बृद्धि गर्ने प्रक्रिया सुरु हुन सक्दछ । तर बजेटले चालु खर्चलाई घटाउने अनि पूँजीगत खर्चलाई बढाउने गरि कार्यक्रम ल्याउन सकेको छैन् । समृद्धिको नारा भनिरहँदा हरेक पालिकालाई आत्मनिर्भरताको नारा दिएर आर्थिक कार्यक्रम लिएर जान सक्नुपर्छ ।

भ्रष्टचारबाट मुक्त गर्ने गरि कार्यक्रम ल्याउन आवश्यक छ । सामाजिक न्यायलाई स्थापित गर्ने सन्दर्भमा काम गर्न आवश्यक छ । बजेट खर्च गर्ने सन्दर्भमा आम जनतालाई समेट्न आवश्यक छ । श्रम सहकारीहरुको विकास गरि लाखौं युवाहरुलाई परिचालन गर्ने परिपाटी विधिको विकास हुनुपर्दछ । एनजिओ र आइएनजिओ मार्फत त कार्यक्रम गरियो तर आम बजेटको खर्च, विकास र समृद्धि तिर अगाडि जाने खालको भएन ।

आधारभुत कुरामा प्रष्टता
हिजो बेचिएका उद्योगहरुलाई आज फिर्ता ल्याएर, हिजो लिलाम गरेका उद्योगहरुलाई आज फिर्ता लिएर फेरि जनतासहितको सहभागितामा अगाडि बढाउने प्रष्ट नीति र कार्यक्रम देखिदैंन । किन विगतका गल्तीहरुलाई सच्चाउन यो सरकार लागेन रु अर्थमन्त्रीहरु किन अलमलिनु भयो रु हिजोका अर्थमन्त्रीले गरेका गल्तीहरुलाई किन सच्याउन खोज्नुभएन रु हिजोका उद्योगहरुलाई पुनःस्थापित नगरिनकन, नयाँ उद्योगहरु नखोलीकन देशले समृद्धिको बाटो लिनसक्दैन ।

जनताको जीवनमा परिवर्तन आउनका लागि दैनिकीसँग जोडिने विषयलाई सम्बोधन हुन आवश्यक छ । मालपोतमा विना चलखेल काम गर्न पाउने कुरा, अस्पतालमा सजिलोसँग उपचार पाउने कुरा हुनुपर्छ । विदेशीएका हाम्रा युवा शक्तिले देशमै रोजगारी पाउने कुराको आधारहरु प्रष्ट हुन आवश्यक छ । शिक्षा र स्वास्थ्यलाई बजेटमा प्राथमिकता दिएको भनिए पनि कार्यान्वयन गर्ने आधार स्पष्ट भएको छैन् ।

९बजेटमाथि सदनमा भएको छलफलमा जनार्दन शर्मा ‘प्रभाकर’ले व्यक्त गरेको विचारको सम्पादित अंश०

प्रतिक्रिया दिनुहोस

<